دختر باد ایران را زندانی کردند؛ حکومتی که از پای یک دونده میلرزد
فرزانه فصیحی، دونده المپیکی ایران و همان «دختر باد» که روزگاری مدالهای آسیا را یکی پس از دیگری به گردن میآویخت، حالا با حکمی بیصدا اما بیرحم از بزرگترین رویای هر ورزشکاری محروم شده است. او که تنها ورزشکار ایرانی با سهمیه مسابقات جهانی بود و فصل را به عنوان نفر اول رنکینگ آسیا تمام کرد، از حضور در مسابقات جهانی منع شد. نه به خاطر افت فرم، نه مصدومیت، بلکه به جرم آنکه جرات کرد برای کشتهشدگان دی ماه سوگواری کند.
ماجرای محرومیت فرزانه فصیحی از مسابقات جهانی چه بود؟
این دونده المپیکی روز شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ با انتشار پستی در اینستاگرام فاش کرد که پس از اتفاقات ماههای گذشته، بارها به او هشدار دادهاند که «مراقب رفتارت باش، میدانی که قهرمانی جهان و بازیهای آسیایی در پیش است.» هشدارهایی که حالا معنای واقعیشان روشن شده: سکوت بخر، وگرنه رویایت را میفروشیم.
فصیحی در این پست نوشت: «همان شد. حضور در مسابقات قهرمانی جهان که بزرگترین رویا و آرزوی هر ورزشکاری است را از من گرفتند، بازیهای آسیایی را هم خودم تقدیمشان میکنم.» او در حالی که تنها ورزشکار ایرانی دارای سهمیه جهانی بود، از ثبتنام برای این مسابقات محروم شد و به گفته خودش «ابتداییترین حق یک ورزشکار» از او سلب گردید.
واکنش فرزانه فصیحی به این بیعدالتی چه بود؟
فصیحی که در واکنش به کشتار معترضان در دی ماه، با متنی در اینستاگرام سوگ و خشم خود را ابراز کرده بود، حالا با قلمی شکسته اما روحی تسلیمناپذیر نوشته است: «هیچ جملهای نمیتواند عمق ظلم، بیعدالتی و خیانتی که بر من شد را توصیف کند. اما تصمیم گرفتهام اسیر این تاریکی نمانم. من همچنان میدوم. برای مردمم، برای رویاهایم و در راه پیگیری حقوقم که به عنوان یک ورزشکار خانم ایرانی، هرگز اجازه نخواهم داد پایمال شود.»
او در پایان ابراز امیدواری کرد که «روزی، عدالت جای ظلم، شایستگی جای رانت و پاکی جای فساد را بگیرد.» جملهای که در جمهوری اسلامی، بیشتر شبیه یک آرزوی محال است تا یک چشمانداز.
سابقه فشار بر ورزشکاران معترض در ایران چیست؟
این اولین بار نیست که حاکمیت برای خفه کردن صدای ورزشکاران از سلاح محرومیت استفاده میکند. پس از اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ که پس از کشته شدن مهسا امینی در بازداشت رژیم شعلهور شد، موجی از بازداشتها، احضارها، ممنوعالخروجیها و ضبط گذرنامهها گریبانگیر ورزشکاران شد. برخی از تیمهای ملی کنار گذاشته شدند و برخی دیگر به حاشیه رانده شدند.
سازمانهای حقوق بشری بارها هشدار دادهاند که مقامات جمهوری اسلامی به طور مشخص چهرههای ورزشی دارای پایگاه اجتماعی گسترده را هدف قرار میدهند تا از نفوذ آنها در حمایت از اعتراضات جلوگیری کنند. علی دایی و دیگر چهرههای فوتبال نیز در همین فهرست قرار داشتند و گزارشهایی از اعمال محدودیت علیه آنها و خانوادههایشان منتشر شده است.
نگرانی کمیته بینالمللی المپیک از وضعیت ورزشکاران ایرانی
این فشارها در اعتراضات گسترده سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نیز ادامه یافت و نگرانیها به حدی رسید که کمیته بینالمللی المپیک اعلام کرد وضعیت ورزشکاران ایرانی را زیر نظر دارد و درباره امنیت و سلامت آنها ابراز نگرانی کرد. اما نگرانی کمیته المپیک، نه مانع محرومیت فرزانه فصیحی شد و نه جلوی ادامه سیاست «سکوت یا حذف» را گرفت.
پیام فرزانه فصیحی به مردم ایران چه بود؟
پیام فصیحی ساده اما عمیق بود: من میمانم و میدوم. او با این جمله، نه فقط برای خودش، بلکه برای تمام زنانی که در این سالها صدایشان را خفه کردهاند، یک بیانیه صادر کرد. او نشان داد که حتی اگر گذرنامهاش را بگیرند و نامش را از فهرست مسابقات خط بزنند، نمیتوانند رویاهایش را مصادره کنند.
فرزانه فصیحی، دارنده چند مدال طلا، نقره و برنز مسابقات آسیایی در سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ و شرکتکننده در مسابقات جهانی بلگراد و المپیکهای پاریس و توکیو، حالا به نمادی از مقاومت در برابر حکومتی تبدیل شده که از پای یک دونده زن میلرزد. حکومتی که اگر واقعاً قدرتمند بود، از یک زن ورزشکار نمیترسید.
«من همچنان میدوم. برای مردمم، برای رویاهایم و در راه پیگیری حقوقم که به عنوان یک ورزشکار خانم ایرانی، هرگز اجازه نخواهم داد پایمال شود.»
سوالات متداول درباره محرومیت فرزانه فصیحی
چرا فرزانه فصیحی از مسابقات جهانی محروم شد؟
فرزانه فصیحی به دلیل انتشار متنی در اینستاگرام در واکنش به کشتار معترضان در دی ماه، با برخورد قهری حکومت مواجه شد و از حضور در مسابقات جهانی منع گردید. او تنها ورزشکار ایرانی با سهمیه این مسابقات بود.
واکنش فرزانه فصیحی به این محرومیت چه بود؟
او با انتشار پستی در اینستاگرام اعلام کرد که همچنان به دویدن ادامه میدهد و اجازه نخواهد داد حقوقش به عنوان یک ورزشکار زن ایرانی پایمال شود. او همچنین گفت که بازیهای آسیایی را «تقدیم» حکومت میکند.
آیا این اولین بار است که ورزشکاران ایرانی تحت فشار قرار میگیرند؟
خیر، پس از اعتراضات ۱۴۰۱ و اعتراضات بعدی، دهها ورزشکار با بازداشت، احضار، ممنوعالخروجی و محرومیت از تیمهای ملی مواجه شدند. سازمانهای حقوق بشری این اقدامات را هدفمند و برای جلوگیری از نفوذ ورزشکاران در حمایت از اعتراضات توصیف کردهاند.