بانکهای زیر تحریم در دبی؛ رقص مرگ لنجها در خور
فایننشال تایمز گزارش داده که بانک ملی و بانک صادرات ایران، با وجود تحریمهای آمریکا، هنوز در امارات مشغولاند و به مشتریانشان خدمات میدهند. این خبر در حالی منتشر میشود که کارزار تازه واشنگتن برای منزوی کردن اقتصاد ایران، حالا به شبکه تجاری و مالی تهران در دبی رسیده؛ همان جایی که سالها رگ حیات اقتصاد خفهشده ما بوده است.
چرا دبی برای ایران اینقدر مهم است؟
دبی برای دههها نقش مرکز تجاری بیرونی ایران را بازی کرده. این شهر به اقتصاد تحریمزده تهران خدمات مالی، مسیرهای تجاری و دسترسی به بازارهای جهانی میداد. روابط تجاری ایران و دبی به قبل از تأسیس امارات در ۱۹۷۱ برمیگردد و صدها هزار ایرانی، بازرگان، بانک و شرکت تجاری در آنجا زندگی میکنند. این فقط یک مسیر تجاری نیست؛ یک شبکه مالی، لجستیکی و ارتباطی تمامعیار است.
لنجها خاموش شدند؛ اسکلهها خلوت ماندند
در دبی، قلب قدیمی تجارت دریایی با ایران، حالا بخشهای طولانی اسکلهها تقریباً خالی شده. لنجهای چوبی که دههها کالا از این شهر به بنادر ایران میبردند، دیگر خبری از فعالیتشان نیست. قایقهای ماهیگیری به اسکله بسته شدهاند و یکی از خدمه گفته دیگر اجازه ورود به خلیج فارس را ندارند. در پایانه ویژه لنجها در دهانه «خور»، هنوز نشانههایی از فعالیت دیده میشود؛ لیفتراکها و جرثقیلها پالتها را روی ۱۲ کشتی بارگیری میکنند، اما به گفته یک نگهبان، این کشتیها به عمان و هند میروند، نه ایران. او گفت: «از هفته گذشته دیگر ایران مطرح نیست.» یک ماهیگیر به نام امل هم گفت: «پیش از جنگ، کشتیهای باری ایرانی زیادی میآمدند. حالا تمام شده.»
فشار تازه آمریکا و تصمیم امارات
امارات هفته گذشته اعلام کرد همه مبادلات تجاری و مالی با ایران را تعلیق میکند. این تصمیم چند ساعت بعد از آن گرفته شد که ابوظبی تهران را به هدف قرار دادن تردد دریایی در آبهایش متهم کرد. امارات از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در فوریه، بیشترین فشار حملات تلافیجویانه ایران را تحمل کرده. یک روز بعد، ترامپ از کارزار تازه «جنگ اقتصادی» خبر داد و واشنگتن عملیات «طرد اقتصادی» را شروع کرد تا تحریمهای ثانویه را گسترش دهد. آمریکا میگوید هدفش رساندن ایران به نقطه فروپاشی اقتصادی است.
نگرانی تجار ایرانی در دبی
تصمیم امارات و فشار تازه آمریکا، جامعه تجاری ایرانیان در دبی را نگران کرده. اسفندیار باتمانقلیج، تحلیلگر اقتصاد سیاسی ایران، به فایننشال تایمز گفته نوع تجارتی که از مسیر امارات انجام میشود «واقعاً اهمیت دارد»؛ چون امارات فقط یک مسیر نیست، بلکه شبکهای مالی، لجستیکی و ارتباطی برای ایران بوده است.
آینده تجارت ایران چه میشود؟
گزارش فایننشال تایمز نشان میدهد فشار جدید آمریکا فقط متوجه نفت یا تحریمهای بانکی رسمی نیست. این فشار به مسیرهایی رسیده که ایران سالها برای دور زدن تحریمها، انتقال کالا و حفظ ارتباط با بازار جهانی استفاده میکرد. اگر محدودیتهای امارات ادامه پیدا کند، تجارت خارجی ایران با یکی از مهمترین دروازههای منطقهایاش با مشکل جدی روبهرو خواهد شد. به قول قدیمیها، وقتی لنجها از حرکت بازمیایستند، باید منتظر موجهای بزرگتری بود.