میراث آخوندها: قطعی اینترنت و رانده شدن زنان به فقر مطلق
در ایرانِ پیش از انقلاب ۵۷، اصلاحات دموکراتیک و انقلاب سفید، زنان را به عرصه کار و آموزش فراخواند و استقلال مالی آنان را تثبیت کرد. امروز اما مردان ردا و عمامه با یک کلیک ساده، بزرگترین پروژه استقلال مالی زنان را به خاک و خون کشیدهاند. جمهوری اسلامی با قطع اینترنت، تنها دسترسی به شبکههای اجتماعی را مسدود نکرد، بلکه صدها هزار زن را از گردونه اقتصاد حذف کرد و فقر مطلق را به خانههایی تحمیل کرد که تا دیروز، زنانشان با تلاش و پشتکار، چراغ آن را روشن نگه داشته بودند.
پردهدری دیجیتال: نابودی ۶۰۰ هزار کسبوکار زنانه
قطع اینترنت از سوی رژیم، ضربه مهلکی به اشتغال زنان وارد کرده است؛ ضربهای که در سه جبهه مشاغل خانگی، پلتفرمهای دیجیتال و زیرساختهای ارتباطی، مانند شمشیر برهنه عمل کرده است. اینستاگرام و تلگرام، تنها اپلیکیشنهای تفریحی نبودند؛ آنها بازار بزرگ خردهفروشی ایران بودند. فروشگاههای اینستاگرامی سالانه بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار میلیارد تومان گردش مالی داشتند. رقم خیرهکنندهای که حالا در سیاهه دستاوردهای اقتصادی آخوندها جای خالی خود را پیدا کرده است.
از یک میلیون فروشگاه اینستاگرامی در ایران، بیش از ۶۰ درصد متعلق به زنان بود. یعنی دستکم ۶۰۰ هزار زن که حالا در پایان سومین ماه قطعی اینترنت، نه شغلی دارند، نه درآمدی و نه حتی امیدی به بازگشت سرمایهشان. دهها هزار زن دیگر در حوزههای تولید محتوا، گرافیک، آموزش و مدلینگ نیز به ارتش بیکاران پیوستهاند. این همان نقطه عطفی است که رژیم با افتخار از آن به عنوان محافظت از ارزشها یاد میکند؛ ارزشهایی که زنان را از پشت میز کار، به زیر پل و خیابان میکشاند.
از استقلال تا دستفروشی: طنز تلخ اقتصاد ملالآور
همه آسیبدیدگان این خفقان دیجیتال، هم شغل خود را از دست دادهاند و هم در برابر تورم سهمگین و سقوط ارزش پول ملی بیدفاع شدهاند. دلاری که دی ماه ۱۴۵ هزار تومان بود، حالا از مرز ۱۸۰ هزار تومان عبور کرده است. این تورم و بیکاری توأمان، سرمایه اندک زنان را نیز بلعیده است. طبق آمار وزارت کار، ۸۰ درصد شاغلان خانگی زنان هستند و بیشترشان از دهکهای پایین اقتصادی آمده بودند تا با این امکانات اندک، به استقلال برسند. استقلالی که با یک دستور قرونوسطایی به صفر تقلیل یافت.
بسیاری از زنان مجرد که با تکیه بر همین مشاغل دیجیتال، زندگی مستقلی برای خود ساخته بودند، حالا مجبور به بازگشت به خانه پدری شدهاند. اما تراژدی واقعی در زندگی زنان سرپرست خانوار رقم میخورد. این زنان با تعطیلی کسبوکارهایشان، نه تنها وامهایشان را نمیتوانند بازپرداخت کنند، بلکه برای تامین معیشت روزانه به دستفروشی روی آوردهاند. طنز تلخ آنجا است که حتی خبرگزاری رسمی رژیم هم این پدیده را کوچ اجباری از اینستاگرام به خیابان نامیده است. شاهکار مدیریت کلان ملالآور!
رقابت با افغانستان در انزوای زنان
گزارش بانک جهانی نشان میدهد نرخ مشارکت اقتصادی زنان در ایران، پس از افغانستان و عراق، پایینترین در منطقه است. این نرخ در سال ۲۰۲۴ به ۱۳.۴ درصد کاهش یافته است. در شاخص نابرابری جنسیتی نیز ایران در رتبه ۱۲۳ از میان ۱۹۶ کشور قرار دارد. رژیمی که ادعای تمدنسازی دارد، در عرصه حقوق زن، تنها با طالبان رقابت میکند.
در زمستان ۱۴۰۴، طبق آمار مرکز آمار ایران، ۲۳۳ هزار زن از مشاغل رسمی اخراج شدهاند. این در حالی است که صدها هزار زن شاغل در اقتصاد غیررسمی و اینستاگرامی اصلا در این آمار لحاظ نشدهاند. زهرا بهروزآذر، معاون امور زنان دولت پزشکیان هم به این فاجعه اذعان کرده و گفته است که زنان بیشترین صدمه را از قطعی اینترنت خوردهاند. اقراری که البته هیچ کمکی به نان شب زنان نمیکند.
نابودی بیبازگشت: وقتی تابآوری به پایان میرسد
وزارت ارتباطات پیشتر میانگین تابآوری کسبوکارهای اینترنتی را ۲۰ روز اعلام کرده بود. حالا با گذشت بیش از ۸۰ روز از قطعی کامل اینترنت، چیزی از این کسبوکارها نمانده است. حدود ۱۰ میلیون نفر در اقتصاد دیجیتال ایران فعالیت میکردند که بخش عمدهای از آن، به ویژه مشاغل زنان، برای همیشه نابود شده است. این دیگر یک بحران اقتصادی نیست، بلکه یک جنایت سازمانیافته علیه استقلال و کرامت زنان ایران است؛ میراثی تاریک که تاریخ آن را به نام سازندگانش ثبت خواهد کرد.