کریدور زنگزور: علیاف از پروژهای میگوید که ارمنستان را به زانو درمیآورد
الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، در مصاحبهای با تلویزیون دولتی این کشور از پروژهای سخن گفت که قرار است نه تنها یک مسیر ترانزیتی، بلکه یک شاهراه انرژی و اطلاعات باشد. کریدور زنگزور، که بخش اصلی آذربایجان را به نخجوان متصل میکند، حالا قرار است کابل فیبر نوری، خطوط انتقال برق و حتی در آینده خطوط نفت و گاز را هم در خود جای دهد. این یعنی ارمنستان، که تا حالا از باز کردن این مسیر سر باز زده بود، حالا باید یا تن به همکاری بدهد یا در انزوای کامل فرو رود.
علیاف با لحنی طنزآمیز و تند گفت: «سالها آرزوی ما بود که نخجوان را به بخش اصلی کشور متصل کنیم. حالا به هدف نزدیک شدهایم، اما ارمنستان پنج سال است که دست روی دست گذاشته.» او اشاره کرد که در بیانیه سهجانبه پس از جنگ دوم قرهباغ، بندی برای بازگشایی این کریدور وجود داشت، اما ایروان هیچ کاری نکرد. تا اینکه در نشست تاریخی ۸ اوت ۲۰۲۵ در واشنگتن، همه چیز حل شد و پروژهای به نام TRIPP کلید خورد.
چرا کریدور زنگزور برای آذربایجان حیاتی است؟
این کریدور فقط یک جاده یا ریل نیست. علیاف میگوید: «ما به آن از زاویهای گستردهتر نگاه میکنیم. کابل فیبر نوری، خطوط برق و در آینده خطوط نفت و گاز هم از این مسیر عبور خواهند کرد.» این یعنی آذربایجان میخواهد نخجوان را به یک هاب انرژی و اطلاعات تبدیل کند و از طریق آن به ترکیه و اروپا وصل شود. ارمنستان اگر نخواهد همکاری کند، خودش را از این شبکه عظیم محروم میکند.
علیاف با کنایه به وضعیت انرژی ارمنستان اشاره کرد: «منبع اصلی انرژی آنها نیروگاه هستهای است که قدیمی شده و برای کل منطقه خطر دارد. این نیروگاه دیر یا زود باید تعطیل شود. اگر همکاری نکنند، با بحران انرژی مواجه میشوند.»
آیا ارمنستان چارهای جز تسلیم دارد؟
به نظر میرسد علیاف نقشه را کامل کشیده است. خطوط انتقال برق آذربایجان به روسیه، ایران و گرجستان وصل است و از گرجستان به ترکیه. حالا اگر این خطوط از خاک ارمنستان به نخجوان برسد، یک کریدور انرژی به اروپا شکل میگیرد. علیاف میگوید: «این اتصال میتواند در بحران به حفظ سیستم انرژی ارمنستان کمک کند.» یعنی اگر ایروان عاقل باشد، میتواند از این پروژه سود ببرد. اگر نه، خودش ضرر میکند.
پروژهای که قرار است حداقل ۱۵ میلیون تن بار در سال جابهجا کند، حالا به یک ابزار سیاسی تبدیل شده است. علیاف با لحنی طنزآمیز میگوید: «ارمنستان ممکن است در مرحله اول این را برای خودش ضروری بداند. اما ما صبر میکنیم.»
آینده کریدور زنگزور: از رؤیا تا واقعیت
علیاف اعلام کرد که خط ریلی در بخش آذربایجان سال آینده به مرز ارمنستان میرسد. اما چون بخش ارمنستان آماده نیست، نیازی به عجله نیست. این یعنی باکو منتظر است تا ایروان بالاخره تصمیم بگیرد. اگر ارمنستان باز هم مقاومت کند، ممکن است این کریدور بدون آنها ساخته شود و آنها را در انزوا بگذارد.
این پروژه که با حمایت آمریکا و ترکیه پیش میرود، میتواند نقشه ژئوپلیتیک منطقه را عوض کند. علیاف با اعتماد به نفس میگوید: «ما امروز به کریدور زنگزور از زاویهای گستردهتر نگاه میکنیم. این فقط یک مسیر نیست، یک استراتژی است.»
به نظر میرسد آذربایجان با این پروژه نه تنها نخجوان را به خودش متصل میکند، بلکه ارمنستان را هم مجبور به همکاری میکند. اگر این اتفاق بیفتد، منطقه قفقاز جنوبی وارد مرحله جدیدی میشود. اگر نه، ارمنستان بازنده اصلی خواهد بود.