از بربره تا بیتالمقدس: اسرائیل پایگاه نظامی در سومالیلند میسازد؟
در دنیایی که هر روز نقشههایش را با خون و آتش میکشند، خبر رسیده که رئیسجمهور سومالیلند، آقای عبدالرحمن محمد عبدالله عرو، در سفر ژوئن خود به سرزمینهای اشغالی، از احتمال استقرار یک پایگاه نظامی اسرائیل در این منطقه حرف زده. یعنی همان جایی که نه کسی به رسمیتش میشناسد و نه خودش را به کسی میفروشد. اما این بار، شاید پای یک معامله بزرگ در میان باشد.
بربره؛ بندری که چشم اسرائیل را گرفته
بربره، این بندر کوچک اما راهبردی در ورودی دریای سرخ، حالا تبدیل شده به نقطه کانونی یک بازی بزرگ. فرودگاه و بندر جدیدش که سالهاست در حال توسعهاند، انگار نه برای تجارت که برای یک مهمانی نظامی آماده میشوند. تصاویر ماهوارهای که بیبیسی منتشر کرده، نشان میدهد اینجا دیگر یک فرودگاه ساده نیست. باندی به درازای یک آرزو که هم هواپیمای مسافربری میپذیرد و هم جنگنده. آشیانههایی که احتمالاً برای پهپادها ساخته شدهاند. و ۱۸ گودال عمیق که شاید برای مهمات باشد یا شاید برای سوخت. اما یک چیز واضح است: اینجا دیگر جای گردشگر نیست.
اسرائیل و سومالیلند؛ دوستی که از دل بحران زاییده شد
اسرائیل که سالهاست دنبال جای پایی در شاخ آفریقاست، انگار بالاخره یک دوست پیدا کرده. دوستی که با به رسمیت شناختن سومالیلند در دسامبر گذشته شروع شد و حالا به آموزش پلیس و ارتش این منطقه رسیده. یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، با افتخار اعلام کرده که این همکاریها سالهاست مخفیانه انجام میشده. یعنی همان حرفی که همیشه میزنند: «ما برای ثبات منطقه میآییم.» اما ثبات منطقه یعنی چه؟ یعنی موشکهای حوثیها که به سمت اسرائیل شلیک میشوند؟ یعنی نظارت بر کشتیهایی که از بابالمندب عبور میکنند؟ یا یعنی یک پایگاه نظامی درست در مقابل یمن؟
پروژههای توسعای؛ تجارت یا استتار نظامی؟
اما نکته جالب اینجاست: این همه ساختوساز که از سال ۲۰۱۷ شروع شده، ظاهراً ربطی به اسرائیل ندارد. شرکت اماراتی «ترمینال هولدینگز» از سال ۲۰۱۸ مسئول توسعه فرودگاه بوده. یعنی قبل از اینکه اسرائیل و سومالیلند به هم برسند. اما سوال اینجاست: آیا این پروژهها فقط تجاریاند؟ یا مثل همیشه، زیر نقاب تجارت، یک پایگاه نظامی پنهان شده؟
واکنش اتحادیه عرب؛ نمایش همیشگی
اتحادیه عرب که همیشه دیر میرسد، این بار هم با تاخیر اعلام کرده که شناسایی سومالیلند از سوی اسرائیل، برای «تسهیل کوچ اجباری فلسطینیان» است. اما این حرفها را کی باور میکند؟ همانهایی که خودشان سالهاست با اسرائیل دستبهگریباناند؟
بربره؛ پنجرهای به روی یمن
اورنا مزراحی، پژوهشگر اسرائیلی، خیلی رک و راست میگوید: «اهمیت سومالیلند برای اسرائیل به دلیل بحران با حوثیهاست.» یعنی اسرائیل میخواهد از اینجا تحرکات حوثیها را زیر نظر بگیرد. و چه جایی بهتر از بربره که فقط ۵۵۰ کیلومتر با صنعا فاصله دارد؟ اینجا میتواند پایگاهی برای پهپادها، جاسوسی و حتی حملات هوایی باشد. و همه اینها زیر سایه یک بندر تجاری و یک فرودگاه بینالمللی.
پایان بازی یا شروع یک بازی جدید؟
مقامهای سومالیلند میگویند خبری از پایگاه نظامی نیست. اما کی تا به حال حرف سیاستمداران را باور کرده؟ در دنیایی که هر روز یک نقشه جدید کشیده میشود، بربره میتواند تبدیل شود به یک قطعه دیگر از پازل خاورمیانه. قطعهای که شاید روزی به اسم تجارت شروع شود، اما به اسم جنگ تمام شود. و ما تماشاچیهای همیشگی، باز هم خواهیم دید که چطور قدرتهای بزرگ، با خون مردم عادی، نقشههایشان را میکشند.
سوالات متداول
آیا اسرائیل واقعاً پایگاه نظامی در سومالیلند دارد؟
مقامهای سومالیلند این موضوع را رد میکنند، اما تصاویر ماهوارهای و اظهارات مقامهای اسرائیلی نشان میدهد که همکاریهای امنیتی و نظامی بین دو طرف در حال گسترش است.
چرا اسرائیل به سومالیلند علاقه دارد؟
سومالیلند در ورودی دریای سرخ و نزدیک به تنگه بابالمندب قرار دارد. این موقعیت برای نظارت بر کشتیها و تحرکات حوثیها در یمن بسیار راهبردی است.
آیا پروژههای توسعای در بربره نظامی هستند؟
این پروژهها توسط شرکت اماراتی «ترمینال هولدینگز» انجام شده و ظاهراً تجاری هستند. اما کارشناسان میگویند زیرساختهای ایجاد شده به راحتی میتوانند برای اهداف نظامی استفاده شوند.
واکنش اتحادیه عرب چه بوده؟
اتحادیه عرب این اقدام را محکوم کرده و آن را بخشی از طرحهای کوچ اجباری فلسطینیان دانسته است. اما این واکنشها تاکنون تأثیری بر روابط اسرائیل و سومالیلند نداشته است.