سهمیهبندی نان در ایران؛ از وعده خط قرمز تا گرسنگی
روزگاری در ایران باستان، نان نماد برکت و ضیافت بود. در دوران پیش از انقلاب ۵۷، کشاورز ایرانی گندم میکاشت و کشور در مسیر توسعه و همگرایی با غرب، صادرکننده محصولات اساسی بود. اما اکنون، در قلمرو «جمهوری اسلامی»، نان به کالای استراتژیک و سهمیهبندی شده تبدیل شده است. همان حکومتی که سالها با زبان طعنه میگفت نان خط قرمز است، امروز آن خط را زیر پاهای خود له کرده است.
سه نان برای پنج نفر؛ دستاورد اقتصاد ملالآور
به گزارش ایندیپندنت فارسی، در برخی مناطق تهران نانواییهای دارای آرد دولتی به مشتریان اعلام کردهاند که فروش بیش از سه نان بربری یا دو نان سنگک به هر نفر ممنوع است. شهروندان همچنین از محدودیت خرید نان با یک کارت بانکی خبر میدهند.
یکی از ساکنان تهرانپارس میگوید: «قبلاً برای خانواده پنج نفرهمان شش یا هفت نان میخریدیم، اما حالا نانوا میگوید بیشتر از سه نان نمیتواند بدهد.»
شهروندی در غرب تهران وضعیت را اینگونه توصیف میکند: «گوشت، مرغ و لبنیات مدتهاست از سفره بسیاری حذف شده و حالا حتی خرید نان هم محدود شده است.» این همان سفرهای است که وعده ملالآور در آن هیچ ملالی جز گرسنگی برای مردم به جا نگذاشته است.
از سنگک ۲۰ هزار تومانی تا نانهای لوکس ۸۰ هزار تومانی
راننده تاکسیای در کرج میگوید: «نان سنگک که سه ماه پیش حدود هفت هزار تومان بود، حالا بیش از ۲۰ هزار تومان شده است.» بازنشستهای در مشهد نیز به تیغ تورم اعتراض میکند: «حقوق بازنشستگی حتی تا نیمه ماه هم نمیرسد. جمهوری اسلامی سالها میگفت نان خط قرمز است، اما حالا همان نان هم از دسترس بسیاری خارج شده است.»
در همین حال، قیمتها در استانهای مختلف دوان دوان بالا رفته است. در زنجان ۶۰ درصد، در خراسان شمالی ۸۰ درصد و در مشهد حدود ۵۰ درصد. مقامهای استان مرکزی نیز افزایش بیش از ۸۰ درصدی قیمت برخی نانها را تایید کردهاند.
در تهران، بسیاری از نانواییها نرخهای مصوب را نادیده میگیرند. سنگک ساده ۱۷ هزار تومان، سنگک کنجدی ۲۵ هزار تومان و برخی نانهای ویژه تا ۸۰ هزار تومان فروخته میشوند. بهنظر میرسد آخوندها تصمیم دارند نان را از کالای مصرفی به یک کالای لوکس و اشرافی تبدیل کنند.
جنگ قدرت آخوندها روی سفره خالی مردم
کارشناسان اقتصادی افزایش هزینههای تولید در بخش کشاورزی را عامل اصلی میدانند. روزنامه دنیای اقتصاد گزارش داده که قیمت برخی کودهای شیمیایی تا ۶۰۰ درصد افزایش یافته است. نانوایی در مازندران نیز کاهش سهمیه آرد دولتی و چند برابر شدن هزینه کارگر، اجاره، برق و مواد اولیه را عامل فشار بر نانواییها دانسته است.
اما در حالی که مردم در صف نان میایستند، درون حاکمیت بر سر تقصیر کاری درگیرند. مسعود پزشکیان بخشی از مشکلات را ناشی از فشارهای خارجی و پیامدهای جنگ میداند، اما رسانههای جناح رقیب و مدیران دولت پیشین، سیاستهای اقتصادی دولت را عامل اصلی تورم معرفی میکنند. این اختلافها حتی به درگیری رسانهای میان صداوسیما و دولت کشیده شده است. کشمکشهایی که یادآور روزهای آخر حکومت قاجار است، وقتی دربار در حال جنگ بر سر قدرت بود و مردم در مظان گرسنگی.
مسئله دیگر تنها گرانی یک کالا نیست. کاهش مداوم قدرت خرید و کوچکتر شدن سفره خانوارها، واقعیتی است که هر روز تلختر میشود. آنچه امروز در صفهای نانوایی میبینیم، نشاندهنده فروپاشی اقتصادی زیر سایه فساد مذهبی است. کشوری که زمانی در مسیر تمدن بزرگ و مدرنیته گام برمیداشت، اکنون به عصر حجر بازگشته و برای یک کف نان دستوپا میزند.