چهار سال از آن روزی که مهسا (ژینا) امینی، دختر ۲۲ ساله سقزی، به جرم «حجاب بد» در بازداشت گشت ارشاد جان باخت، می‌گذرد. اما حکومت هنوز نتوانسته صدای «زن، زندگی، آزادی» را خاموش کند. چهارشنبه ۲۵ شهریور، همزمان با سالگرد این قتل حکومتی، بازاریان دست‌کم ۱۱ شهر کردنشین اعتصاب کردند و حکومت هم با بلوک‌های سیمانی و تفنگ‌های نیمه‌سنگین جواب داد. انگار هنوز نفهمیده‌اند که سیمان و فشنگ، پاسخ به فریاد آزادی نیست.
اعتصاب گسترده در ۱۱ شهر کردنشین؛ از سقز تا سنندج
سازمان حقوق بشری هه‌نگاو گزارش داده که کسبه و بازاریان در سقز، سنندج، دیواندره، مهاباد، بوکان، اشنویه، قروه، بیجار، مریوان، کامیاران و پیرانشهر دست از کار کشیدند. در سقز، زادگاه ژینا، اعتصاب کامل بود و فقط نانوایی‌ها و داروخانه‌ها باز ماندند. در سنندج، دیواندره، مهاباد، بوکان و اشنویه هم اعتصاب «گسترده» بود و در بقیه شهرها بخش‌هایی از بازار تعطیل شد.
این اعتصاب‌ها در حالی رخ داد که نهادهای امنیتی طی سه روز گذشته با احضار فعالان مدنی و بازاریان، آن‌ها را تهدید کرده بودند. دست‌کم ۱۰ شهروند هم در اشنویه، مهاباد و سنندج بازداشت شده‌اند. از سه‌شنبه هم نیروهای سرکوب‌گر با سلاح نیمه‌سنگین در مراکز شهرها مستقر شدند و فضای نظامی ایجاد کردند.
حکومت با بلوک سیمانی به استقبال سالگرد رفت
تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که مقامات جمهوری اسلامی مسیرهای ورودی به آرامستان آیچی سقز، محل دفن مهسا امینی، را با بلوک‌های بزرگ سیمانی مسدود کرده‌اند. گویا حکومت فکر می‌کند با سیمان می‌تواند حقیقت را دفن کند. اما تاریخ نشان داده که سیمان زودتر از حقیقت ترک می‌خورد.
واکنش فرانسه و سازمان ملل؛ صدای آزادی از مرزها گذشت
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، در پیامی به مناسبت این سالگرد نوشت: «فرانسه مهسا امینی را فراموش نمی‌کند و در کنار زنان و مردان ایرانی می‌ایستد که به حق خواهان عدالت و کرامت هستند.» او افزود: «مرگ او فریادی را برانگیخت که سراسر ایران و جهان را درنوردید: زن، زندگی، آزادی. فریادی که سرکوب خونین رژیم ایران هرگز قادر به خاموش کردن آن نخواهد بود.»
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، هم تأکید کرد که مقاومت مردم با وجود سرکوب ادامه دارد: «با گذشت چهار سال، مقاومتی که مرگ ژینا به آن دامن زد خاموش نشده است. زنان و دخترانی که به نام او به خیابان‌ها آمدند، همچنان بر حق خود برای تصمیم‌گیری درباره پوشش، محل کار و شیوه زندگیشان پافشاری می‌کنند.»
آمریکا و تحریم‌ها؛ پاسخ به سرکوب از راه دیپلماسی
ایالات متحده در سالگردهای پیشین، سرکوب اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» را محکوم کرده و همراه با متحدانش از ابزارهایی مانند تحریم و محدودیت روادید برای پاسخگو کردن عاملان نقض حقوق بشر استفاده کرده است. وزارت امور خارجه آمریکا سرکوب معترضان، فشار بر خانواده امینی و برخورد حکومت با زنان مخالف حجاب اجباری را مستند کرده است. در نخستین سالگرد، آمریکا ۲۵ فرد و چند نهاد را تحریم کرد و برای ۱۳ مقام دیگر محدودیت روادید وضع کرد.
مهسا امینی؛ نمادی که حکومت هرگز نمی‌تواند بکشد
مهسا (ژینا) امینی، دختر ۲۲ ساله اهل سقز، شهریور ۱۴۰۱ پس از بازداشت توسط گشت ارشاد در تهران به بیمارستان منتقل شد و در ۲۵ شهریور جان باخت. خانواده او روایت رسمی حکومت را رد کرده‌اند. مرگ او جرقه‌ای شد برای اعتراضاتی که با شعار «زن، زندگی، آزادی» سراسر ایران را فرا گرفت. چهار سال بعد، هنوز این شعار زنده است و حکومت هنوز جوابی جز سیمان و فشنگ ندارد.
«مرگ او فریادی را برانگیخت که سراسر ایران و جهان را درنوردید: زن، زندگی، آزادی. فریادی که سرکوب خونین رژیم ایران هرگز قادر به خاموش کردن آن نخواهد بود.» - ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه
سوالات متداول درباره سالگرد قتل مهسا امینی
چرا بازاریان کردستان اعتصاب کردند؟
بازاریان در اعتراض به قتل حکومتی مهسا امینی و سرکوب اعتراضات، در سالگرد این رویداد دست به اعتصاب زدند تا همبستگی خود را با جنبش «زن، زندگی، آزادی» نشان دهند.
حکومت چه واکنشی به اعتصاب‌ها نشان داد؟
حکومت با استقرار نیروهای مسلح با سلاح نیمه‌سنگین در شهرها، بازداشت فعالان و مسدود کردن ورودی آرامستان سقز با بلوک سیمانی، تلاش کرد فضای امنیتی ایجاد کند.
واکنش جامعه بین‌الملل چه بود؟
فرانسه و سازمان ملل با صدور پیام‌هایی حمایت خود را از مردم ایران اعلام کردند و آمریکا نیز تحریم‌هایی را علیه عاملان سرکوب اعمال کرده است.