نگرانی ترکیه از جبهه تازه در خزر: جنگ اوکراین به در خانه ایران رسید
رسانههای ترکیه از حمله گزارششده اوکراین به یک کشتی ایرانی در دریای خزر به عنوان نشانهای از گسترش درگیری با ایران و پیامدهای ژئوپلیتیکی گستردهتر برای آنکارا یاد کردند. این حمله که یک روز پیش از سفر برنامهریزیشده ولودیمیر زلنسکی به آمریکا انجام شد، به گفته برخی تحلیلگران تلاشی برای تقویت موقعیت کییف پیش از گفتوگو با دونالد ترامپ بوده است. اما ماجرا فقط به اوکراین ختم نمیشود؛ واشنگتن هم در این داستان نقش دارد.
آیا اوکراین به جنگ نیابتی علیه ایران کشیده میشود؟
برخی مفسران در ترکیه، واشنگتن را متهم کردهاند که از اوکراین برای گسترش یک جنگ نیابتی علیه ایران استفاده میکند. در مقابل، گروهی دیگر استدلال میکنند که کییف پیش از این هم با آموزش کشورهای حوزه خلیج فارس برای مقابله با پهپادهای ایرانی، به شکلی غیرمستقیم در این مناقشه درگیر بوده است. شبکه خبری سیانان ترک، نزدیک به دولت، اعلام کرد که دریای خزر به تازهترین منطقه تحت تأثیر این جنگ تبدیل شده و این تحول نگرانیها درباره احتمال تبدیل شدن درگیری به یک جنگ منطقهای را تشدید میکند.
روزنامههای ترکیه چه میگویند؟
روزنامه ینیشفق، از رسانههای حامی دولت ترکیه، نوشت: «هدف قرار گرفتن نفتکشها، بنادر، پایانههای غلات و تأسیسات انرژی نشان میدهد که مرکز ثقل این درگیری به حوزه دریایی منتقل شده است.» مجری شبکه مخالف دولت هالکتیوی هم گفت: «به نظر میرسد زلنسکی این اقدام را برای تقویت موقعیت خود پیش از دیدار با ترامپ و جلب حمایت بیشتر او انجام داده است.» روزنامه چپگرای اورنسل نیز در گزارش صفحه نخست خود بر سفر قریبالوقوع زلنسکی به آمریکا تأکید کرد.
آیا ترکیه به درگیری کشیده میشود؟
برخی تحلیلگران درباره تأثیر احتمالی این حمله بر ترکیه و منطقه قفقاز هشدار دادهاند و حتی مدعی شدهاند که آمریکا و اوکراین در پی کشاندن ترکیه به یک درگیری گستردهتر هستند. فورکان کایا، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با شبکه بهشدت حامی دولت آخبر گفت که گشوده شدن یک جبهه در دریای خزر میتواند زنجیرهای از پیامدهای ژئوپلیتیکی را در قزاقستان، جمهوری آذربایجان و جهان ترک به طور کلی فعال کند. او همچنین ادعا کرد: «تلاش میشود خطی از درگیری از طریق جبهه قفقاز میان ترکیه و ایران ایجاد شود.»
نقش آمریکا در این میان چیست؟
شبکه اولوسال کانال که به مواضع طرفدار روسیه شهرت دارد، لحنی تندتر اتخاذ کرد. مجری این شبکه گفت: «اوکراینِ غرق در خون که پیش از این به کشتیهای ترکیه و دیگر شناورها، بهویژه در دریای سیاه، حمله کرده بود، اکنون یک کشتی ایرانی را هدف قرار داده است.» او افزود: «چه کسی این همه حمایت را در اختیار اوکراین قرار میدهد؟ این کشور از کجا اعتماد به نفس انجام چنین حملهای را به دست آورده است؟» اما توضیح بیشتری ارائه نکرد. برخی رسانهها پس از این حمله مستقیماً آمریکا را هدف انتقاد قرار دادند. مجری شبکه تیجیآرتی خبر گفت: «آیا آمریکا اکنون در جنگهای نیابتی، کشورها را علیه یکدیگر به کار میگیرد؟ یا این بهایی است که اوکراین در ازای دریافت حمایت برای مقابله با روسیه میپردازد؟»
تحلیلهای ژئوپلیتیکی از استانبول
ارای گوچلور، از مرکز مطالعات راهبردی اوراسیا در استانبول، در گفتوگو با شبکه خبر گلوبال که از سوی سرمایهگذاران جمهوری آذربایجان حمایت میشود، گفت آمریکا «در تلاش است با استفاده از اوکراین، ایران را به جنگیدن در چند جبهه بکشاند.» مقامهای ترکیه تاکنون از متهم کردن مستقیم اوکراین یا روسیه درباره حملات دریایی خودداری کردهاند. آنکارا از زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین روابط خود را با هر دو طرف حفظ کرده و کوشیده است نقش میانجی را ایفا کند. اما این بار، به نظر میرسد که بازی پیچیدهتر از همیشه شده است.
سوالات متداول
آیا ایران در دریای خزر با جبهه جدیدی روبرو شده است؟
بله، حمله اوکراین به یک کشتی ایرانی در دریای خزر نگرانیها را درباره گشوده شدن جبهه تازهای علیه ایران افزایش داده است. این منطقه تاکنون نسبتاً از جنگ روسیه و اوکراین دور بود، اما اکنون به میدان جدیدی تبدیل شده است.
نقش آمریکا در این حمله چیست؟
بسیاری از تحلیلگران و رسانههای ترکیه واشنگتن را به راهاندازی یک جنگ نیابتی علیه ایران از طریق اوکراین متهم کردهاند. برخی معتقدند این حمله برای تقویت موقعیت زلنسکی پیش از دیدار با ترامپ طراحی شده است.
آیا ترکیه به این درگیری کشیده خواهد شد؟
برخی تحلیلگران هشدار دادهاند که گشوده شدن جبهه در خزر میتواند زنجیرهای از پیامدهای ژئوپلیتیکی را در قفقاز و جهان ترک فعال کند و ترکیه را به یک درگیری گستردهتر بکشاند.
Photo: BBC