وبسایت خبری اکسیوس سهشنبه ۲۸ ژوئیه (۶ مرداد) به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که به باور دولت ترامپ، تحریمها و فشار اقتصادی بیش از بمباران و حملات نظامی به جمهوری اسلامی لطمه خواهد زد. انگار که بمبها فقط ساختمانها را خراب میکنند، اما تحریمها روح و روان و جیب ملاها را هدف میگیرند.
اقتصاد ایران زیر تیغ تحریمها: کمبود بنزین و بحران مالی
به نوشته اکسیوس، گزارشهای سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده و همچنین رسانهها حاکی از تشدید بحران اقتصادی در ایران و کمبود بنزین است. در کشوری که روی یکی از بزرگترین ذخایر نفتی جهان نشسته، حالا مردم صف بنزین میکشند. طنز تلخ تاریخ را ببینید.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفته است: «ایرانیها میخواهند که بمبارانها پایان یابند و آنها همچنین در پی دریافت پول هستند. البته اول از همه خواهان پول هستند و بعد پایان بمبارانها.» انگار که اولویتها کاملاً مشخص است: پول حرف اول را میزند، حتی قبل از نفس کشیدن بدون ترس از بمب.
داستان مذاکرات و التماسهای مالی
طبق گزارش اکسیوس، ترامپ که در آخر هفته گذشته، پس از ۱۳ شب متوالی عملیات آمریکا علیه ایران دستور توقف حملات را داده بود، دوشنبه ۲۷ ژوئیه (۵ مرداد) مدعی شد تهران از آمریکا خواهان دیدار و گفتوگو برای مذاکره در مورد توافق شده است. این در حالی است که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی این ادعا را در کنفرانس خبری خود رد کرد. البته که انکار کردن همیشه راحتتر از اعتراف به ضعف است.
به نوشته اکسیوس، گفتوگوهای غیرمستقیم تهران و واشنگتن با میانجیگری عمان، قطر و پاکستان برای تبدیل توقف درگیریها به آتشبسی پایدار ادامه دارد. یکی از محورهای اصلی این گفتوگوها پیشنهادی است که به ایران و عمان در مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز اختیاراتی میدهد و احتمالاً برای آنها درآمدهایی در پی خواهد داشت. این توافق قرار است از چارچوب همکاری مالزی، سنگاپور و اندونزی در تنگههای مالاکا و سنگاپور الهام گیرد.
یک مقام ارشد دولت آمریکا به اکسیوس گفته است: «برخی از ایرانیها خواهان این هستند و برخی دیگر با این مسئله مخالفند. این بخشی از مشکل است.» انگار که همیشه در تاریخ ایران، اختلاف نظر بخشی از معادله بوده است.
نیاز شدید جمهوری اسلامی به منابع مالی
در گزارش اکسیوس آمده است که تهران خواهان تضمین برای جلوگیری از حملات دوباره آمریکا به ایران، دسترسی به داراییهای مسدودشده و نیز کاهش تحریمها است، اما دولت ترامپ بر واگذاری مواد هستهای باقیمانده جمهوری اسلامی به ایالات متحده تأکید دارد.
یک مقام دیگر آمریکایی اذعان کرد که تحریمها و محاصره دریایی آمریکا برای کشاندن تهران پای میز مذاکره، نسبت به یک کارزار گسترده بمباران و عملیات نظامی که ترامپ تاکنون اجازه اجرای آن را نداده است، به زمان بیشتری نیاز خواهد داشت. این روند طولانیتر ممکن است آسیب سیاسی بیشتری برای جمهوریخواهان ایجاد کند؛ زیرا آنها شاید ناگزیر شوند در آستانه انتخابات میاندورهای «از یک جنگ نامحبوب و افزایش قیمت بنزین دفاع کنند».
یک مقام آمریکایی دیگر به اکسیوس گفت: «دادهها و اطلاعات نشان میدهد ایرانیها از عدم توانایی برای پرداخت هزینههای خود گلایه دارند. چرا؟ به خاطر فشارهای مالی، به دلیل وزارت خزانهداری [آمریکا]، به دلیل اقداماتی که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری انجام میدهد.»
او افزود: «آنها [حکومت ایران] در معرض خطر هجوم مردم به بانکها هستند. در این کشور عظیم نفتخیز کمبود بنزین وجود دارد. آنها بیشتر از وزارت دفاع، از وزارت خزانهداری واهمه دارند.»
مذاکرهکنندگان ایرانی و درخواست پول
به گفته مقامهای آمریکایی، در مذاکرات قبلی با مذاکرهکنندگان آمریکایی، مقامات جمهوری اسلامی تصریح کرده بودند که «دسترسی به منابع مالی یکی از اولویتهای اصلی آنها است.» یکی از این مقامها گفت: «آنها از استیو ویتکاف و جرد کوشنر درخواست پول میکنند. آنها بهشدت به آن نیاز دارند.» انگار که دیگر پردهها کنار رفته و همه چیز عریان شده است.
دولت ترامپ در چارچوب کارزار «فشار حداکثری» تحریمهای گستردهای علیه ایران وضع کرده و تجارت نفت، شبکه بانکی پنهان، خرید تسلیحات و شبکههای کشتیرانی ایران را هدف قرار داده است. ترامپ گفته است حملات را متوقف کرده تا «به دیپلماسی فرصت بدهد». منابع آگاه به اکسیوس گفتهاند، تصمیم او همچنین پس از هشدار ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، درباره فشار بر ذخایر تسلیحاتی آمریکا در منطقه فرماندهی مرکزی، بهویژه ذخایر موشکهای رهگیر پدافندی، اتخاذ شد.
سوالات متداول
آیا تحریمها واقعاً از بمباران مؤثرتر هستند؟
بله، به گفته مقامهای آمریکایی، تحریمها و فشار اقتصادی بیش از حملات نظامی به جمهوری اسلامی لطمه میزند، زیرا اقتصاد ایران را فلج کرده و حکومت را مجبور به مذاکره میکند.
چرا جمهوری اسلامی به پول نیاز دارد؟
به دلیل تحریمهای گسترده، کمبود بنزین، کاهش درآمدهای نفتی و خطر هجوم مردم به بانکها، حکومت ایران به شدت به منابع مالی نیاز دارد و در مذاکرات اولویت اصلی خود را دسترسی به پول اعلام کرده است.
نقش عمان و قطر در مذاکرات چیست؟
عمان، قطر و پاکستان به عنوان میانجی در گفتوگوهای غیرمستقیم تهران و واشنگتن برای تبدیل توقف درگیریها به آتشبسی پایدار نقش دارند و پیشنهاد مدیریت تنگه هرمز نیز مطرح شده است.
منبع: اکسیوس