روزنامه نیویورک پست روز شنبه ۳۱ مرداد در گزارشی نوشت که به نظر میرسد جمهوری اسلامی در حال از دست دادن کنترل خود بر تنگه هرمز است. این خبری است که اگر درست باشد، باید برای آقایانِ ریشدارِ پشت میزهای گردان، تلختر از یک فنجان چای بدون قند باشد.
در این مقاله که پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا نیز آن را در حساب خود در شبکه اجتماعی ایکس بازنشر کرد، آمده است که طی دو هفته گذشته تردد کشتیها در تنگه هرمز نزدیک به ۴۰۰ درصد افزایش یافته است و کشتیها بیش از پیش از یک مسیر مورد حمایت آمریکا برای عبور از این تنگه استفاده میکنند.
آمار عجیب از عبور کشتیها از تنگه هرمز
بر اساس دادههای مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، هفته گذشته نزدیک به ۲۰۰ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند. این رقم در هفته پیش از آن ۱۵۰ فروند و دو هفته قبل تنها ۴۰ فروند بود. این افزایش، مجموع تردد در این مسیر را به حدود ۲۰ درصد سطح پیش از جنگ رسانده است. پیش از درگیریها، حدود ۲۰ درصد نفت حملشده از طریق دریا در جهان از تنگه هرمز عبور میکرد.
فعالیت کشتیرانی در تنگه هرمز پس از آغاز جنگ در اواخر فوریه تقریباً متوقف شده بود، اما اکنون با وجود ادامه رویارویی میان جمهوری اسلامی و آمریکا، کشتیها بهطور فزایندهای در حال عبور از این آبراه هستند. گویا کشتیدارها هم فهمیدهاند که کلید این دروازه، دیگر دستِ کدخدا نیست.
مسیر عمان؛ راه فرار از باجگیری جمهوری اسلامی
بر اساس گزارش شرکت اطلاعات دریایی کپلر، بیش از ۸۰ درصد محمولههای مایع که طی دو هفته گذشته از تنگه هرمز عبور کردهاند، یا از مسیر عمان استفاده کردهاند که مسیر مورد حمایت آمریکا و مورد تأیید سازمان بینالمللی دریانوردی سازمان ملل است، یا به اصطلاح «تاریک» شدهاند؛ یعنی احتمالاً با خاموش کردن سامانههای ردیابی، از همین مسیر عبور کردهاند.
جمهوری اسلامی مسیر عمان را که مورد حمایت آمریکا و مورد تأیید سازمان بینالمللی دریانوردی است، رد میکند. رد میکند اما چه فایده که کشتیها هم رد میکنند؛ رد میکنند و میروند.
همایون فلکشاهی، رئیس بخش تحلیل نفت خام در شرکت کپلر، این هفته به سیانان گفت: «به نظر میرسد که بهطور فزایندهای جمهوری اسلامی [ایران] دستکم تا حدی کنترل تنگه را از دست داده است.»
دن پیکرینگ، بنیانگذار شرکت پیکرینگ انرژی پارتنرز، نیز گفت مسیر عمان «کاملاً منطقیترین گزینه» است چرا که به کشتیها اجازه میدهد از احتمال پرداخت عوارض به جمهوری اسلامی اجتناب کنند. بله، عوارض! همان باجی که قرار بود اسمش را بگذارند «حق عبور از آبهای نیاکان».
جزئیات تردد کشتیها در هفته گذشته
نیویورک پست مینویسد که طی هفت روز گذشته، ۱۰۳ کشتی وارد تنگه و ۸۹ کشتی از آن خارج شدهاند؛ رقمی که نسبت به هفته قبل، زمانی که ۷۶ کشتی وارد و ۷۵ کشتی خارج شده بودند، ۲۷ درصد افزایش نشان میدهد. این تغییر در مقایسه با دو هفته قبل حتی آشکارتر است که تنها ۱۸ کشتی وارد و ۲۱ کشتی از این آبراه خارج شده بودند.
بیشتر کشتیهایی که از تنگه عبور کردهاند، با پرچم کشورهای متحد آمریکا، یعنی پاناما و لیبریا، ثبت شدهاند. با این حال پرچم کشتی تنها نشاندهنده محل ثبت آن است و لزوماً محل استقرار شرکت مالک کشتی را مشخص نمیکند. حدود نیمی از کشتیهای عبوری، نفتکش و نیمی دیگر حامل محمولههای خشک بودهاند.
حملات جمهوری اسلامی به کشتیها؛ بیاثر و بینتیجه
طی هفته گذشته، پنج کشتی هدف پرتابههای جمهوری اسلامی قرار گرفتند که در نتیجه آن دو نفر کشته یا زخمی شدند. گزارشها حاکی است کشتیها آسیب دیدهاند، اما هیچکدام از بین نرفته یا غرق نشدهاند. گویی موشکهای آقایان، بیشتر برای آتشبازی در مراسم سالگرد جنگ تحمیلی ساخته شدهاند تا برای تغییر معادلات جهانی.
آمریکا از ماه مه بهطور مخفیانه نفتکشها را از تنگه هرمز عبور داده است. این عملیات از روشهایی مشابه تاکتیکهای ناوگان موسوم به ناوگان سایه استفاده میکند مانند خاموش کردن رادارها برای عبور بدون شناسایی و حرکت در نزدیکی سواحل عمان.
پایان مذاکرات و وعده تحریمهای «خردکننده»
یک دوره ۶۰ روزه مذاکرات برای پایان دادن به جنگ، روز دوشنبه به پایان رسید و گفتوگوهای پراکنده برای مذاکره درباره کنترل تنگه هرمز نیز عملاً متوقف شده است.
اوایل این هفته، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد تنگه هرمز بهطور کامل مینروبی و بازگشایی شده است. او گفت این اقدام با هدف فراهم کردن زمینه برای ازسرگیری تدریجی تردد کشتیها انجام شده است. ترامپ همچنین اعلام کرد قصد دارد «خردکنندهترین» تحریمها علیه جمهوری اسلامی را اعمال کند.
حالا باید دید آقایانی که سالها با تهدید تنگه هرمز، دنیا را میترساندند، چه پاسخی برای این شکستِ تمامعیار دارند. شاید هم مثل همیشه، بگویند «نقشه دشمن بود» و «ما خودمان خواستیم». تاریخ ایران، پر است از این جملههای تکراری.