در حاشیه ساختار قدرت در جمهوری اسلامی، همیشه ردی از «خودیهای دردسرسازی» پیدا میشود که مقام رسمی ندارند اما آنقدر به حلقههای قدرت نزدیکاند که نمیتوان حرفهایشان را نادیده گرفت. محمدباقر خرازی، روحانی بدون منصب حکومتی، دبیرکل تشکلی به نام «حزبالله ایران» و عضوی از خانوادهای که با حوزه علمیه، دستگاه دیپلماسی و خاندان خامنهای پیوند دارد، یکی از همین چهرههاست. او با تکیه بر همین موقعیت، «اسرار مگویی» را فاش میکند که میتواند هر فرد دیگری را با عواقب سخت و سنگینی روبهرو کند.
محمدباقر خرازی کیست و چه نسبتی با قدرت دارد؟
محمدباقر خرازی هفتم تیر ۱۳۴۰ در تهران به دنیا آمد اما در قم بزرگ شد. پدرش، محسن خرازی، از مدرسان باسابقه حوزه علمیه قم و نماینده تهران در دورههای دوم تا چهارم مجلس خبرگان رهبری بود. برادرش، محمدصادق خرازی، سالها در وزارت خارجه فعالیت کرد و سفیر ایران در فرانسه بود. عمویش، کمال خرازی، نیز وزیر امور خارجه دولت محمد خاتمی بود و تا هنگام کشتهشدن در حمله هوایی اسرائیل در فروردین ۱۴۰۵ ریاست شورای راهبردی روابط خارجی را بر عهده داشت.
پیوند خانواده خرازی با خاندان خامنهای از طریق سوسن خرازی، خواهر محمدباقر، شکل گرفته است. او با مسعود خامنهای، پسر سوم علی خامنهای و برادر کوچکتر مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، ازدواج کرده است. به عبارت دیگر، محمدباقر خرازی برادر همسر مسعود خامنهای است.
ادعاهای جنجالی اخیر خرازی چه بود؟
خرازی اخیرا مدعی شده است که مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، «۲۷ یا ۲۸ بار» استعفا یا تهدید به کنارهگیری کرده و گفته مجتبی خامنهای در واکنش نوشته است که اگر رئیسجمهور یک بار دیگر استعفا کند، با آن موافقت خواهد کرد. او همچنین مدعی شد که قرار است محمدباقر ذوالقدر از دبیری شورای عالی امنیت ملی کنار گذاشته شود و محسن رضایی جای او را بگیرد.
دفتر رئیسجمهور ایران سخنان او را «واهی و کذب محض» خوانده و دفتر رهبر جمهوری اسلامی نیز نقل قول منتسب به مجتبی خامنهای را تکذیب کرده است. اما خرازی پس از این تکذیب صریح نیز به طور کامل از ادعای خود عقب ننشست. دفتر او بیانیهای داد که میگفت «به احترام قائد شهید و نیز رهبر معظم حاضر» تکذیبیه دفتر رهبر را «حدوثا» میپذیرد؛ اصطلاحی حوزوی که در اینجا یعنی آن را در زمان صدور و با شرایط فعلی معتبر میداند. او سپس ابراز امیدواری کرد که این تکذیبیه پس از «تغییرات مهم آینده» در دفتر رهبر نیز همچنان معتبر بماند.
وعدههای عجیب و تهدیدهای آخرالزمانی
این جنجال اخیر تازهترین نمونه از کارنامهای طولانی است. خرازی در سال ۱۳۹۲ در انتخابات ریاستجمهوری ثبتنام کرد و وعده داد در یک سال قیمت دلار را به هزار تومان برساند و همه سرزمینهایی را که طی دو قرن اخیر از ایران جدا شدهاند، «بدون یک قطره خونریزی» بازگرداند. شورای نگهبان صلاحیت او را تایید نکرد.
او در سالهای بعد نیز بارها پیشنهادهایی مطرح کرد که بیش از برنامه سیاسی، به وعدهها و تهدیدهای آخرالزمانی شباهت داشت. در ویدیویی گفت «تنها راه نجات» کشور ساخت بمب اتم و منفجر کردن آن در اقیانوس اطلس است تا سونامی آن به سواحل آمریکا برسد. در ویدیویی دیگر او از راه انداختن جنگ داخلی در آمریکا از طریق دامن زدن به اختلاف میان سیاهپوستان و سفیدپوستان سخن گفت.
چرا خرازی همچنان میتواند از درون اردوگاه حکومت سخن بگوید؟
پاسخ در شبکه خانوادگی و پیوندهای او با خاندان خامنهای نهفته است. خرازی خود هیچگاه مقام بالایی در حکومت نداشته است، اما اعضای خانوادهاش در بخشهای مختلف حضور داشتهاند. همین پیشینه سبب شده است که سخنان او، حتی وقتی سندی برایش ارائه نمیکند، بیش از اظهارات یک روحانی یا فعال سیاسی در حاشیه بازتاب پیدا کند.
رسانههای ایران این واکنش دوپهلو را «عجیب» توصیف کردند و پاسخ او، به جای پایان دادن به ماجرا، عملا ادعای دیگری درباره تغییرات احتمالی در دفتر رهبر جمهوری اسلامی مطرح کرد. واکنش او بسیاری از مقامها و چهرههای سیاسی را خشمگین کرد و درخواستها برای تعقیب قضایی آقای خرازی شدت گرفت. اما این واکنش در واقع چکیدهای از شیوه موضعگیری و سیاستورزی او و دیگر «خودیهای دردسرساز» است؛ کسانی که میتوانند دفتر رهبر جمهوری اسلامی را به تکذیب و واکنش علنی وادارند، بیآنکه هزینهای جدی بپردازند.
سوالات متداول درباره محمدباقر خرازی
محمدباقر خرازی چه نسبتی با مجتبی خامنهای دارد؟
محمدباقر خرازی برادر همسر مسعود خامنهای، برادر کوچکتر مجتبی خامنهای است. خواهر او، سوسن خرازی، با مسعود خامنهای ازدواج کرده است.
آیا ادعاهای خرازی درباره استعفای پزشکیان درست بود؟
دفتر رئیسجمهور ایران این ادعاها را «واهی و کذب محض» خوانده و دفتر رهبر جمهوری اسلامی نیز نقل قول منتسب به مجتبی خامنهای را تکذیب کرده است. خرازی پس از تکذیب نیز به طور کامل از ادعای خود عقب ننشست و آن را «حدوثا» پذیرفت.
چرا خرازی با وجود این همه جنجال مجازات نمیشود؟
به دلیل پیوندهای خانوادگی با خاندان خامنهای و شبکه قدرت در جمهوری اسلامی، خرازی در حاشیه امن قدرت باقی میماند. او میتواند دفتر رهبر را به تکذیب و واکنش علنی وادارد بیآنکه هزینهای جدی بپردازد.