خب، دوستان عزیز، وقتش رسیده که دوباره به رقص عجیب و غریب اقتصاد ایران نگاه کنیم. این بار دلار با وقاحت تمام دارد به کانال ۲۰۰ هزار تومانی نزدیک میشود. انگار نه انگار که روزی روزگاری میگفتند «دلار ۴۲۰۰ تومانی» و حالا باید با دیدن این اعداد شوکهمان کند. اما بیایید کمی جدیتر به قضیه نگاه کنیم.
پیشبینیهای گلوانی: دو سناریوی تلخ و تلختر
میرمحمد گلوانی، آن کارشناس اقتصادی که شاید آخرین بار در همایش «چشمانداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» دیده بودیم، دو سناریو برای آینده بازار ارز ترسیم کرده است. اولی: اگر جنگ گستردهتر نشود و توافق سیاسیای در کار نباشد، نرخ میانگین دلار بین ۱۹۰ تا ۲۵۸ هزار تومان خواهد بود. دومی: اگر اوضاع وخیمتر شود، صادرات نفت متوقف گردد و تورم و نقدینگی سر به فلک بکشند، دلار از ۲۸۰ هزار تومان هم عبور خواهد کرد. انگار که این آقا دارد برای ما داستان ترسناک تعریف میکند، اما متأسفانه این داستان واقعی است.
تثبیت دستوری: افسانهای که دیگر کار نمیکند
گلوانی همچنین تأکید کرده که در شرایط تورم بالا، دیگر نمیتوان نرخ ارز را مثل قدیم به صورت دستوری ثابت نگه داشت. عبدالناصر همتی هم که خودش رئیس کل بانک مرکزی بوده، اعتراف کرده که نمیشود نرخ ارز را مستقل از تورم، نقدینگی و منابع ارزی برای مدت طولانی ثابت نگه داشت. این یعنی حتی خودشان هم فهمیدهاند که دیگر نمیشود با چراغ قرمز جلوی سیلاب ایستاد.
رحمان سعادت: تورم مزمن، قاتل خاموش
رحمان سعادت، کارشناس دیگر، میگوید افزایش نرخ ارز فقط نتیجه تحولات نظامی نیست. تورم مزمن، رشد نقدینگی و افزایش هزینههای دولت هم نقش مهمی دارند. او میگوید در سه ماه گذشته قیمت بسیاری از کالاها تا دو برابر شده است. یعنی اگر قبلاً با یک میلیون تومان میتوانستی یک هفته خرید کنی، حالا با دو میلیون هم نمیتوانی نیم هفته را بگذرانی. آثار اقتصادی جنگ که معمولاً با چند ماه تأخیر خود را نشان میدهد، حالا دارد کمکم آشکار میشود.
تسنیم: دلار ۱۹۰ هزار تومانی فقط یک عدد نیست
خبرگزاری تسنیم هم در تحلیلی نوشته که رسیدن دلار به محدوده ۱۹۰ هزار تومان فقط یک رکورد قیمتی نیست، بلکه نشانه افزایش نااطمینانی در اقتصاد ایران است. در شرایط جنگ، مردم برای حفظ ارزش داراییهایشان به خرید ارز و طلا روی میآورند. تولیدکنندگان مواد اولیه را زودتر تهیه میکنند و واردکنندگان تقاضای خود را افزایش میدهند. این یعنی همه دارند از کشتی در حال غرق فرار میکنند.
تأثیر بر زندگی مردم: از خوراک تا درمان
کارشناسان میگویند افزایش نرخ دلار فقط یک عدد روی تابلو صرافیها نیست. در اقتصادی که بخش بزرگی از مواد اولیه، تجهیزات صنعتی، دارو و کالاهای اساسی وابسته به واردات است، رشد نرخ ارز به سرعت در قیمت کالاها و خدمات منعکس میشود. هزینه خوراک، مسکن، حمل و نقل و درمان بالا میرود. یعنی هر بار که دلار بالا میرود، سفره مردم کوچکتر میشود.
بازار تهران: فروشندگان از عرضه خودداری میکنند
گزارشهای رسیده به ایندیپندنت فارسی نشان میدهد که بسیاری از فروشندگان در بازار تهران از عرضه کالا خودداری میکنند یا قیمتها را روزانه و حتی ساعتی تغییر میدهند. به گفته برخی کسبه، نبود چشمانداز روشن از آینده نرخ ارز، امکان قیمتگذاری بلندمدت و فروش اعتباری را از میان برده است. یعنی دیگر نمیشود به کسی قول دادی که فردا هم همان قیمت را بدهی.
بحران معیشتی کارگران: ماهها بدون حقوق
همزمان بحران معیشتی کارگران هم عمیقتر شده است. به گزارش ایلنا، شمار زیادی از کارگران ماهها حقوق دریافت نکردهاند و برخی هنوز دستمزد خرداد و تیرماه خود را نگرفتهاند. اکبر شوکت، دبیر اجرایی خانه کارگر قم، هشدار داده که بخش بزرگی از جامعه کارگری سالهاست زیر خط فقر زندگی میکند و اگر این روند ادامه یابد، تا پایان تابستان تنشهای کارگری افزایش خواهد یافت. در هفتههای اخیر گزارشهایی از اعتصاب کارگران ماشینسازی تبریز و اعتراض کارکنان بخش بهداشت و درمان منتشر شده است.
نتیجهگیری: دلار فقط یک عدد نیست، بلکه نشانه فروپاشی است
افزایش نرخ دلار بیش از آنکه صرفاً یک شاخص اقتصادی باشد، نشانه کاهش مستمر ارزش پول ملی و کوچکتر شدن سفره میلیونها خانوار ایرانی است. در حالی که بازار در انتظار عبور دلار از مرز ۲۰۰ هزار تومان قرار دارد، نگرانی اصلی بسیاری از مردم دیگر قیمت ارز نیست، بلکه این است که آیا درآمدهای ثابت آنان همچنان توان تأمین ابتداییترین هزینههای زندگی را خواهد داشت یا خیر. جمهوری اسلامی با سیاستهای غلط اقتصادی و هزینههای نظامی سرسامآورش، دارد کشور را به سمت پرتگاه میبرد. و ما فقط تماشا میکنیم.
سوالات متداول
دلار واقعاً به ۲۰۰ هزار تومان میرسد؟
بله، بر اساس پیشبینی کارشناسان، اگر شرایط کنونی ادامه یابد، نرخ میانگین دلار بین ۱۹۰ تا ۲۵۸ هزار تومان خواهد بود و احتمال عبور از مرز ۲۰۰ هزار تومان بسیار بالاست.
چرا نمیتوان نرخ ارز را مثل قبل تثبیت کرد؟
به دلیل تورم بالا و رشد نقدینگی، دیگر امکان تثبیت دستوری نرخ ارز وجود ندارد. حتی عبدالناصر همتی هم این را تأیید کرده است.
تأثیر افزایش نرخ دلار بر زندگی مردم چیست؟
افزایش نرخ دلار مستقیماً هزینه زندگی مردم را بالا میبرد، زیرا بسیاری از کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه وابسته به واردات هستند.