کالابرگ از تورم جا ماند؛ سفره مردم قربانی اقتصاد ملایی
در تاریخ باستان ایران، پادشاهان برای پر ماندن سفره مردم میجنگیدند و غلات را با قیمت مصوب توزیع میکردند، اما امروز در جمهوری اسلامی، همان سفرهها با تورم سه رقمی خالی میشوند و کالابرگهای وعدهدار هم از گرانی جا ماندهاند. گزارشهای رسمی نشان میدهد هزینه سبد کالابرگ در تنها پنج ماه ۹۵ درصد رشد کرده، اما حمایت دولتی چیزی جز ترهمی خوردن بر دل گرسنگان نیست.
ریاضیات تلخ کالابرگ؛ یک میلیون تومان کمک در برابر دو میلیون و نیم تومان گرانی
روزنامه همشهری در ۱۵ خرداد نوشت هزینه سبد کالابرگ تکنفره که در آذر ۱۴۰۴ حدود ۲ میلیون و ۵۷۶ هزار تومان بود، در اردیبهشت امسال به حدود ۵ میلیون و ۳۴ هزار تومان رسیده است. یعنی قیمت تمامشده این سبد ۲ میلیون و ۴۵۷ هزار تومان بیشتر از آذر سال گذشته بوده، اما دولت با کرمی بینظیر فقط یک میلیون تومان از این اختلاف را پرداخت میکند. بقیهاش را هم با دعای خیر جبران میکنند، یا شاید با وعدههای فصلی که در حد ماده ۳ آییننامه تضمین امنیت غذایی میماند. بر اساس این ماده، افزایش هزینه باید بهصورت فصلی ارزیابی و جبران شود، اما وقتی تنگنای مالی دولت به میان میآید، وعدههای پنج ماه پیش هم در راه باقی میمانند.
تورم دوگانه و دروغهای آماری
آمارهای رسمی البته تصویر کاملی از این فاجعه ارائه میدهند. بانک مرکزی نرخ تورم ۱۲ ماهه منتهی به اردیبهشت ۱۴۰۵ را ۵۳.۹ درصد اعلام کرده و شاخص قیمتها در اردیبهشت نسبت به ماه قبل ۸.۵ درصد رشد داشته است. در همین حال، مرکز آمار تورم سالانه خانوارها را ۵۷.۷ درصد، تورم ماهانه را ۸.۸ درصد و تورم نقطهبهنقطه را ۸۳.۹ درصد اعلام کرده است. این اختلاف آماری نشان میدهد که حتی نهادهای حاکمیت هم در عددپردازی با هم همصدا نیستند، اما رنج مردم در بازار واقعی است.
سفره ایرانی زیر سایه تورم ۱۳۰ درصدی خوراکی
فشار اصلی بر خوراکیهاست. بر اساس دادههای مرکز آمار، متوسط قیمت خوراکیها در اردیبهشت نسبت به فروردین حدود ۹ درصد افزایش یافته و تورم نقطهبهنقطه گروه خوراکیها و آشامیدنیها به نزدیک ۱۳۰ درصد رسیده است. در این مدت، قیمت مرغ ۲۵ درصد، تخممرغ ۴۵ درصد، روغن مایع ۱۵.۵ درصد و روغن نباتی جامد ۱۷ درصد نسبت به ماه قبل افزایش داشته است. کیلویی مرغ که در فروردین ۲۸۰ هزار تومان بود، در اردیبهشت به ۳۵۸ هزار تومان رسیده و پروتئین را به کالای لوکس تبدیل کرده است.
در بازار روغن هم فشار تولیدکنندگان به دلیل وابستگی بالای واردات ادامه دارد. انجمن صنفی روغن نباتی ایران پیشنهاد افزایش قیمت داده بود که با مخالفت سازمان حمایت مصرفکنندگان روبهرو شد، اما در عمل قیمتها از ابتدای سال چندباره افزایش یافته است.
سوءتغذیه کودکان؛ بهای واقعی اقتصاد کلروها
بحران فقط در گرانی خلاصه نمیشود. پیمان زنگنه، سخنگوی معاونت رفاه وزارت تعاون، ۱۶ اردیبهشت اعلام کرد حساب بیش از ۱۸۸ هزار کودک ۵ تا ۵۹ ماهه مبتلا به سوءتغذیه در دو مرحله شارژ شده است. این کودکان با پایش قد، وزن و شاخصهای تنسنجی در مراکز بهداشت شناسایی شدهاند. در کشوری که ثروتهایش را در سایه تحریمها و سیاستهای غلط به باد داده، کودکان برای چند قطره روغن و لقمه نان باید وزن و قد بسنجند تا شاید مشمول ترحم حاکمیت قرار گیرند.
رضا غیبی، روزنامهنگار اقتصادی، در گفتوگو با صدای آمریکا میگوید: «شکاف طبقاتی از تفاوت درآمد به تفاوت دسترسی به غذای کافی تبدیل شده است و بخشی از جامعه فقط کمتر خرید نمیکند، بلکه کمتر میخورد و این یعنی ورود به مرحله تازهای از فقر.»
غیبی پیامدهای این روند را در سلامت، آموزش، بهرهوری و حتی ناآرامی اجتماعی نمایان میداند. مجموع این دادهها نشان میدهد بحران معیشت در ایران از سطح گرانی روزمره عبور کرده و به مسئله امنیت غذایی رسیده است. کالابرگی که قرار بود فشار قیمت کالاهای اساسی را جبران کند، اکنون خودش بر زمین مانده و نفسهایش بالا آمده است.