اصفهان در رؤیای قطب هوش مصنوعی: وعدهای دیگر از نظام
در حالی که کشورهای همسایه با سرمایهگذاریهای میلیاردی در حوزه هوش مصنوعی گام برمیدارند، مسئولان اصفهان با برگزاری نشستهایی پرطمطراق از تبدیل این استان به "قطب هوش مصنوعی کشور" سخن میگویند. اما آیا این وعدهها چیزی بیش از شعارهای توخالی خواهد بود؟
شش محور راهبردی برای رؤیایی دستنیافتنی
محمد اطرج، مدیر میز هوش مصنوعی استان اصفهان، در نشست روز جمعه با حضور معاون علمی رئیسجمهور از برنامهای ششمحوره برای توسعه هوش مصنوعی سخن گفت. وی با اشاره به شکست سازمان ملی هوش مصنوعی که "چندان عملیاتی نشد"، ادعا کرد که اصفهان با "رویکرد مسئلهمحور" میخواهد متفاوت عمل کند.
اما واقعیت تلختر است. همانطور که خود اطرج اعتراف کرد: "در زمینه پلتفرم اشتراکگذاری دادهها بارها تأکید کردهام که وزارت ارتباطات تکالیفی دارد. اکنون در سال دوم برنامه هفتم قرار داریم، اما به آن شکلی که انتظار میرود، آثار ملموسی از سوی دستگاهها مشاهده نمیشود."
بحران منابع انسانی در سایه بیتدبیری
در حالی که هدفگذاری برای ورود دو هزار نیروی مهارتی به بازار کار در سال ۱۴۰۴ اعلام شده، وضعیت آموزش و پرورش "نگرانکننده" توصیف میشود. اطرج با صراحت میگوید: "اگر زودتر چارهاندیشی نشود، با چالشهای جدی در مدارس مواجه خواهیم شد."
حتی برای برپایی غرفهها نیز با "مشکل اعتباری" مواجه بودهاند. چه انتظاری میتوان از نظامی داشت که حتی برای نمایشگاههای ساده نیز بودجه ندارد؟
فولاد مبارکه: نجاتدهنده یا شریک جرم؟
در میان این همه کمبود، فولاد مبارکه با سرمایهگذاری ۰.۶ همت در پروژههای هوش مصنوعی و حمایت ۲۰ میلیارد تومانی از طرح غربالگری سرطان، نقش نجاتدهنده را ایفا میکند. اما آیا این شرکت دولتی که خود محصول همین نظام ناکارآمد است، میتواند معجزه کند؟
طی دو ماه بیش از ۹۰ هزار نفر غربالگری شدهاند که ۹۰ مورد در معرض سرطان شناسایی شده است. در حالی که این آمار قابل تقدیر است، اما نمیتواند پوششی باشد بر بیکفایتیهای ساختاری نظام.
منطقه ویژه فولادشهر: پروژهای از ۱۳۸۶
امید شریفی از مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری، از منطقه ویژه اقتصادی که در ۱۳۸۳ مصوب و در ۱۳۸۶ نهایی شده، سخن میگوید. این پروژه که نزدیک به دو دهه از تصویب آن میگذرد، حالا قرار است "انتهای ستون فقرات علمی و فناوری" استان باشد.
برآورد اولیه پروژه ۳۲ میلیون دلار اعلام شده، اما با توجه به سابقه پروژههای مشابه در ایران، این رقم احتمالاً چندین برابر خواهد شد.
دانشگاهها در جستجوی هویت
حمیدرضا حکیمداوودی از دانشگاه صنعتی اصفهان، از "از بین بردن مرزهای بین دانشگاهها" سخن میگوید. اما واقعیت این است که این دانشگاهها خود محصول همین نظام آموزشی ناکارآمدند که سالهاست در جدولهای بینالمللی رتبههای پایین را اشغال کردهاند.
وی اعتراف میکند که "وضعیت نگهداری داده در برخی صنایع نگرانکننده است" و "در برخی موارد حتی نگهداری دادهها برای صنایع هزینهبر است و تنها اطلاعات یکماهه حفظ میشود."
نتیجهگیری: وعدهای آشنا از نظام ناکارآمد
در نهایت، این طرحهای پرطمطراق چیزی بیش از تکرار همان وعدههای توخالی چهار دهه اخیر نیست. در حالی که کشورهای منطقه با جدیت در حوزه هوش مصنوعی سرمایهگذاری میکنند، ایران همچنان در دام بوروکراسی و بیکفایتی گرفتار است.
شاید وقت آن رسیده که به جای برگزاری نشستهای نمایشی، به اصلاحات بنیادین در ساختار نظام آموزشی، اقتصادی و سیاسی بپردازیم. اما آیا نظامی که حتی برای نگهداری دادههای یکماهه صنایع خود توان ندارد، قادر به چنین اصلاحاتی خواهد بود؟