تشییع خامنهای و رژه خودکامگان منطقه در تهران
ماهها پس از آنکه یک حمله هوایی آمریکا و اسرائیل در روز اول جنگ، به زندگی آیتالله علی خامنهای پایان داد، جمهوری اسلامی در حال برگزاری یک نمایش تشییع پنجروزه است. هدف از این سیرک بزرگ، پنهان کردن شکست نظامی و نشان دادن ثباتی است که در واقعیت هیچ اثری از آن نیست. برای این منظور، طیفی از رهبران خودکامه و میانجیهای منطقهای به تهران دعوت شدهاند تا به جهان ثابت کنند آقاخوندها هنوز روی صندلیهایشان نشستهاند.
پنج روز عزاداری برای پنهان کردن شکست
برنامهریزی برای این مراسم که از ۱۳ تا ۱۸ تیر در تهران، قم، مشهد، نجف و کربلا برگزار میشود، بیش از آنکه مراقبت از پیکر یک متوفی باشد، تلاشی ناامیدانه برای بازسازی چهره یک نظام در هم شکسته است. سخنگوی وزارت خارجه ایران با غرور اعلام کرده که از حدود ۱۰۰ کشور مهمان انتظار میرود. اما نگاهی به لیست مهمانان، بیشتر شبیه به کنوانسیون خودکامگان و دوستان استراتژیک کلانشهر هرات است تا یک رویداد دیپلماتیک معتبر.
از طالبان تا چین؛ مهمانان ویژه سیرک تشییع
حضور عبدالغنی برادر آخند و امیرخان متقی، مقامات طالبان، در این مراسم اوج طنز تلخ است. جمهوری اسلامی که سالها بر سر به رسمیت شناختن طالبان مردد بود، حالا صدای شترکشیدن آنها را در خیابانهای تهران میشنود. جالبتر اینکه کنسولگری ایران در هرات بیش از دو هزار ویزای رایگان صادر کرده تا افغانستانیها در این عزاداری شرکت کنند. ای کاش حکومت به صدای مردم خودش هم به اندازه اتباع افغانستانی با ویزای رایگان اهمیت میداد.
نواز شریف، نخستوزیر پاکستان، و مقامات بلندپایه قطر هم با لباس میانجیگری وارد تهران میشوند. پاکستان و قطر که نقش پستچی میان ایران و آمریکا را بازی کردهاند، حالا برای تسلیت گفتن به نظامی آمدهاند که در برابر غرب زانو زده است. از هند و چین هم مقاماتی در راه هستند تا پیوندهای تاریخی خود را با یک حکومت تئوکراتیک تازه کنند.
همسایگان و رهبران قفقاز؛ اتحادی از سر ترس و منفعت
امامعلی رحمان از تاجیکستان، الهام علیاف از آذربایجان، قربانقلی بردیمحمداف از ترکمنستان و نیکول پاشینیان از ارمنستان، همگی هتلهای تهران را پر میکنند. میخائیل کاولاشویلی، رئیسجمهور گرجستان، و نیچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان، هم در این صف ایستادهاند. بارزانی حتی وقت کرده تا با مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی درباره تحولات منطقه گفتوگو کند، گویی در کنار تابوت یک رهبر سابق، بازار سیاستبازی داغ است.
آیا این مراسم واقعیت را تغییر میدهد؟
تحلیلگران میگویند این مراسم با تأخیر طولانی، فرصتی برای حکومت است تا تصویری از ثبات و وحدت ارائه دهد. اما تاریخ نشان داده که حکومتی که برای اثبات زنده بودنش باید پنج روز بر مزار رهبرش گریه کند، پایههای محکمی ندارد. در دوران باستان، پادشاهان هخامنشی با اقتدار و پیشرفت امپراتوریشان را متحد میکردند، اما جمهوری اسلامی با آوردن طالبان و خودکامگان همسایه، تنها فروپاشی درونی خود را برملا میکند.
آیا حضور طالبان در تشییع خامنهای نشاندهنده تغییر موضع ایران است؟
بله، این حضور نشان میدهد که جمهوری اسلامی در انزوای فزاینده، به هر متحدی حتی طالبان چنگ میزند. صدور دو هزار ویزای رایگان برای افغانستانیها و استقبال از رهبران طالبان، تلاشی برای نمایش نفوذ منطقهای در شرایطی است که قدرت واقعی نظام در برابر حملات خارجی به شدت تضعیف شده است.
چرا مراسم تشییع خامنهای با این تأخیر طولانی برگزار میشود؟
به دلیل وقوع جنگ و حمله هوایی که منجر به کشته شدن خامنهای شد، شرایط امنیتی و نظامی اجازه برگزاری فوری مراسم را نمیداد. حکومت ایران از این تأخیر برای سازماندهی یک رویداد بزرگ دیپلماتیک استفاده میکند تا با حضور مهمانان خارجی، ضربه وارده به مشروعیت و ثبات خود را پنهان کند.