حماس بالاخره فهمید آشغالها را باید جمع کرد: واگذاری کنترل غزه به کمیته ملی
بله، درست خواندید. همان حماس که نزدیک به دو دهه بود غزه را مثل ملک شخصی خودش اداره میکرد، حالا اعلام کرده که دارد بساطش را جمع میکند. این گروه که از سال ۲۰۰۷ میلادی قدرت را در این باریکه در دست داشت، بالاخره به این نتیجه رسیده که وقتش رسیده یک کمیته تکنوکرات و مدنی بیاید و این خرابآباد را از نو بسازد. اما نکته بامزه ماجرا اینجاست: این تصمیم درست بعد از آن گرفته شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، یک هیئت صلح تشکیل داد و آتشبس اکتبر ۲۰۲۵ را میانجیگری کرد. یعنی حماس تا وقتی که یک آمریکایی نیامد وسط، یادش نیامد که باید قدرت را واگذار کند؟
اسماعیل ثوابته، رئیس دفتر اطلاعرسانی دولت حماس، دوشنبه در یک کنفرانس خبری در بیمارستان الاقصی در دیرالبلح گفت: «محمد فرا، رئیس کمیته اضطراری کنترل غزه، بهطور رسمی استعفای خود را ارائه کرده است.» او همچنین اضافه کرد که این کمیته منحل شده تا راه برای کمیته ملی اداره غزه باز شود. حازم قاسم، سخنگوی حماس هم به خبرگزاری فرانسه گفت: «حماس گام جدیدی برداشته و دیگر مسئول اداره نوار غزه نخواهد بود تا هرگونه بهانه را از اشغالگران بگیرد.» یعنی بعد از ۱۸ سال تازه فهمیدند که بودنشان بهانه به دست اسرائیل میدهد؟ چه تحول عمیقی!
کمیته ملی اداره غزه: از قاهره تا غزه، یک قدم مانده به خانه
این کمیته که حالا قرار است سکان دار غزه باشد، در قاهره مستقر است و توسط هیئت صلح ترامپ تشکیل شده. علی شعث، رئیس این کمیته، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که آماده است به محض فراهم شدن منابع، مسئولیت را بر عهده بگیرد. او سه شرط اساسی گذاشت: یک مرجع تصمیمگیری واحد، یک قانون واحد با اختیارات مشخص، و یک نیروی مسلح واحد. یعنی دقیقا همان چیزهایی که حماس ۱۸ سال نتوانست فراهم کند. هیئت صلح هم خواستار تحویل همه سلاحهای غزه به این کمیته شده است. اما سوال اینجاست: آیا حماس واقعا حاضر است سلاحهایش را تحویل دهد؟ یا این فقط یک تاکتیک جدید برای خریدن زمان است؟
جنگی که غزه را به جهنم تبدیل کرد
نوار غزه با جمعیت حدود دو میلیون نفر، بعد از سه سال جنگ وحشتناک، به یک ویرانه تبدیل شده. این جنگ با حمله ۷ اکتبر حماس به شمال اسرائیل شروع شد؛ جایی که ۱۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر گروگان گرفته شدند. از آن زمان تاکنون، دستکم ۷۳ هزار و ۳۵ نفر در حملات اسرائیل در غزه کشته شدهاند. این آمار را وزارت بهداشت غزه (که تحت کنترل حماس است) منتشر کرده، اما سازمان ملل هم آن را قابلاعتمادترین منبع میداند. جالب اینجاست که حماس حالا میگوید از قدرت کنار میرود، اما هنوز تکلیف خلع سلاحش مشخص نیست. انگار که یک دزد میگوید دیگر دزدی نمیکند اما چاقو را توی جیبش نگه میدارد.
آیا این پایان راه حماس است؟
این تصمیم حماس را باید در چارچوب تحولات بزرگ منطقهای دید. از یک طرف، فشارهای بینالمللی و به ویژه نقش آمریکا در میانجیگری آتشبس، و از طرف دیگر، نارضایتی روزافزون مردم غزه از وضعیت اسفناک زندگیشان. اما سوال اصلی این است: آیا کمیته ملی اداره غزه میتواند جایگزین مناسبی برای حماس باشد؟ یا این فقط یک تغییر ظاهری است و همان آش و همان کاسه؟ به قول معروف، «عوض کردن گهواره، بچه را عوض نمیکند.» اما شاید این بار، با حضور یک نهاد بینالمللی و تحت نظارت جامعه جهانی، غزه شانس تازهای برای نفس کشیدن پیدا کند. باید دید آیا حماس واقعا حاضر است از قدرت دست بکشد یا این فقط یک نمایش سیاسی دیگر است.
سوالات متداول
چرا حماس تصمیم به واگذاری قدرت گرفت؟
به نظر میرسد فشارهای بینالمللی و به ویژه میانجیگری هیئت صلح دونالد ترامپ برای آتشبس اکتبر ۲۰۲۵، حماس را مجبور به این تصمیم کرده است. همچنین نارضایتی عمومی از وضعیت غزه و نیاز به یک مدیریت مدنی و تکنوکراتیک نیز در این تصمیم بیتاثیر نبوده.
کمیته ملی اداره غزه چیست و چه کسی آن را تشکیل داده؟
این کمیته یک نهاد تکنوکرات و مدنی است که توسط هیئت صلح دونالد ترامپ تشکیل شده و در قاهره مستقر است. هدف آن ایجاد یک نظام مدنی در غزه و جایگزینی مدیریت حماس است.
آیا حماس سلاحهای خود را تحویل خواهد داد؟
هنوز مشخص نیست. هیئت صلح خواستار تحویل همه سلاحها به کمیته ملی شده، اما حماس تاکنون موضع روشنی در این باره اتخاذ نکرده است. این موضوع یکی از چالشهای اصلی پیش روی انتقال قدرت است.