میمون خجالتی با لبهای نارنجی: کشفی که ثابت میکند طبیعت هنوز هم از دست ملاها فرار میکند
درست وقتی که فکر میکنید همه چیز زیر سایه سیاه جمهوری اسلامی رنگ باخته، خبری از دل جنگلهای کنگو میرسد که نشان میدهد طبیعت هنوز هم راهی برای پنهان شدن از چشمهای خسته و خشمگین پیدا میکند. گونهای جدید از میمونها با چهرهای سیاه و لبهایی به رنگ صورتی-نارنجی، آنقدر خجالتی بوده که تا حالا از دست انسانها، چه آنهایی که تفنگ به دست دارند و چه آنهایی که فقط نگاه میکنند، در امان مانده است.
چه کسی این میمون را پیدا کرد؟
این داستان از سال ۲۰۰۸ شروع شد، زمانی که فعالان محیط زیست در پارک ملی لومامی در جمهوری دموکراتیک کنگو، موجودی غیرعادی را دیدند. اما فقط یک عکس تار از آن گرفتند. ده سال بعد، یک تیم بینالمللی وارد عمل شد و بالاخره مشخص شد که این میمون، پنجمین گونه از میمونهای آفریقایی است که در ۷۵ سال گذشته کشف میشود.
جونیور آمبوکو، دانشجوی دکترا در دانشگاه فلوریدا آتلانتیک، نقش اصلی را در این عملیات داشت. او به بیبیسی گفت که «حس فوقالعادهای» از نگاه کردن به چهره حیوانی داشته که افراد بسیار کمی از وجودش آگاه بودند. انگار که یک راز بزرگ را فاش کرده باشد، رازی که حتی از رازهای پشت پرده سیاستمداران هم جذابتر است.
چرا این میمون تا حالا دیده نشده بود؟
به گفته پژوهشگران، این میمونها «تا حدی خجالتی» هستند و معمولاً در بالای درختان پنهان میشوند. آنها با ساکنان ۵۲ روستا مصاحبه کردند، اما فقط اهالی هشت روستا این میمونها را دیده بودند. یعنی این موجودات آنقدر زیرک هستند که حتی از چشمهای تیزبین روستاییان هم پنهان بمانند. کاش برخی از سیاستمداران ما هم اینقدر خجالتی بودند و کمتر خودشان را نشان میدادند.
نام علمی و اهمیت این کشف
این میمون به نام «کولوبوس کنگویی» (Colobus congoensis) نامگذاری شده است. پروفسور کیت دتوایلر از دانشگاه فلوریدا آتلانتیک توضیح میدهد که این میمونها انگشت شست ندارند و در لایه بالایی تاجپوش جنگل زندگی میکنند. آنها گیاهخوار هستند و نقشی حیاتی در فرآوری بذرها و جوانهزنی گیاهان دارند. یعنی بر خلاف برخی از انسانها که فقط مصرف میکنند و هیچ چیزی به طبیعت برنمیگردانند، این میمونها واقعاً مفید هستند.
نقشونگارهای غیرمعمول و درخشان روی صورت این میمونها احتمالاً نوعی علامت بصری برای جفتیابی یا شناسایی یکدیگر است. و صدایشان شبیه به «غرش» است. آمبوکو میگوید: «اغلب صدایشان را میشنوید، اما خودشان را نمیبینید.» انگار که این میمونها هم مثل بسیاری از ما، ترجیح میدهند ناشناس بمانند.
آیا این میمون در خطر است؟
متأسفانه، این میمونها به خاطر گوشتشان شکار میشوند. پژوهشگران امیدوارند که با طبقهبندی این میمونها به عنوان گونهای متمایز، اقدامات حفاظتی رسمی برای آن اعمال شود. اما در دنیایی که انسانها حتی به فکر نجات خودشان نیستند، چه انتظاری میتوان داشت؟
این کشف یادآوری میکند که طبیعت هنوز هم پر از شگفتیهایی است که از چشمهای خسته و ناامید ما پنهان ماندهاند. شاید اگر کمی به جای نگاه کردن به صفحه تلویزیون و شنیدن اخبار تکراری، به جنگلها نگاه کنیم، چیزهای بیشتری پیدا کنیم. اما نه، ما ترجیح میدهیم در حسرت دیدن یک میمون خجالتی بمانیم، در حالی که سیاستمدارانمان هر روز جلوی دوربین میآیند و حرفهای تکراری میزنند.
سوالات متداول درباره این میمون جدید
آیا این میمون برای انسان خطرناک است؟
خیر، این میمونها گیاهخوار هستند و از انسان فرار میکنند. آنها آنقدر خجالتی هستند که حتی دیدنشان هم سخت است.
چرا نام علمی این میمون «کولوبوس کنگویی» است؟
این نام به پاس تنوع زیستی طبیعی جمهوری دموکراتیک کنگو انتخاب شده است. تیم پژوهشی متشکل از محققانی از کنگو، آمریکا و آلمان این نام را برگزیدند.
آیا این میمون در ایران هم دیده میشود؟
خیر، این میمون فقط در جنگلهای استوایی پارک ملی لومامی در کنگو زندگی میکند. اما اگر روزی جمهوری اسلامی سقوط کند، شاید بتوانیم یک باغ وحش درست کنیم و از این میمونها نگهداری کنیم.
این خبر را از دست ندهید: طبیعت هنوز هم زنده است، حتی اگر ما در این گوشه دنیا در حال خفه شدن باشیم.